Święto Objawienia Pańskiego – pokłon Trzech Króli

Kościół katolicki obchodzi dziś uroczystość Objawienia Pańskiego, czyli święto Trzech Króli – Kacpra, Melchiora i Baltazara. Kończy ono trwające od Wigilii obchody święta Bożego Narodzenia. Jest obok Bożego Narodzenia i Wielkanocy największym świętem świata chrześcijańskiego. Mędrcy, przybyli z daleka, przypominają, że Zbawiciel przyszedł na świat z misją pokoju do wszystkich, nie tylko do narodu wybranego.

To jedno z najstarszych świąt w Kościele. Jako osobna uroczystość funkcjonuje od końca IV w.

Data święta związana była z wierzeniami staroegipskimi – 6 stycznia obchodzono w Egipcie święto narodzenia boga światła. Egipcjanie wierzyli, że nocą poprzedzającą święto, kiedy rodził się nowy bóg, wody Nilu zamieniały się w krew. W wielu miejscach piasek na nabrzeżach Nilu ma czerwony kolor a że jest to pora deszczowa, rzeka zabierała ten piasek i woda rzeczywiście mogła stawać się czerwona. Czerwone wody Nilu posłużyły chrześcijanom do zastąpienia wierzeń pogańskich ukazaniem pierwszego biblijnego cudu Jezusa w Kanie Galilejskiej, gdzie Chrystus wodę przemienił w wino.Antwerp_Adoration_of_the_Magi

Innym wydarzeniem, o którym mówi się w czasie święta Objawienia Pańskiego jest pokłon mędrców, którzy przybyli do nowo narodzonego Jezusa. Wtedy to miało nastąpić symboliczne objawienie się Chrystusa całemu ówczesnemu światu. Wg Ewangelii św. Mateusza magowie, prowadzeni przez gwiazdę, przybyli do Betlejem, aby pokłonić się nowo narodzonemu Mesjaszowi – Jezusowi. Trzej Królowie złożyli w darze mirrę, złoto i kadzidło. Kadzidło i mirra były wówczas w cenie złota, tę aromatyczną żywicę z rzadkich drzew palili w swoich pałacach jedynie najzamożniejsi ludzie. O magach nie wiemy właściwie nic więcej – ani kim byli naprawdę, ani jak się nazywali. Wiemy tylko, że prowadziła ich gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, a także że mieli jakąś wiedzę o mającym się narodzić Zbawicielu. Musiało to dla nich być bardzo ważne, skoro odbyli trwającą co najmniej kilka miesięcy podróż, żeby pokłonić się Zbawicielowi i obdarować Go.

Uroczystość Trzech Króli lub Objawienia Pańskiego nazwana jest tak, ponieważ jest obchodzona na pamiątkę hołdu złożonego Chrystusowi przez Trzech Króli. Byli oni pierwszymi poganami, którym Gwiazda wskazała drogę do Betlejem. Mędrcy, przybyli z daleka, przypominają, że Zbawiciel przyszedł na świat z misją pokoju do wszystkich, nie tylko do narodu wybranego.

Święto to związane było z trzema wydarzeniami: chrztem – po łacinie „Baptesimus”, weselem w Kanie Galilejskiej – „Matrimonium” i z pokłonem mędrców – co oddano wyrazem „Cogito” – „poznaję” Identyczne litery: C, M i B rozpoczynały również inne wyrażenia: „Christus Multorum Benefactor” – „Chrystus wielu (osobom) dobroczyńcą” oraz „Christus Mansionem Benedicat” – „Chrystus mieszkania błogosławi”. Około IX wieku wzięto inicjały powracające w tych trzech wyrażeniach i utworzono od nich imiona trzech królów: Casper (Kacper), Melchior i Baltazar. Te same inicjały do dzisiaj wierni piszą kredą w święto Epifanii na drzwiach swoich mieszkań, chociaż wiele osób łączy ten skrót jedynie z imionami mędrców – Kacper – skarbnik, Melchior – Bóg jest moją światłością, Baltazar – niech będzie zachowany przy życiu. Nie wiadomo, kim byli: magami, mędrcami, królami czy astrologami. Królami ze Wschodu zostali nazwani w III wieku n.e. Ich imiona – Kacper, Melchior, Baltazar – pojawiły się po raz pierwszy ok. roku 520 na mozaice w kościele San Apollinare Nuovo w Rawennie.

Rawenna Trzech Króli

Rawenna Trzej Królowie

Zwyczaj pisania kredą znaków na drzwiach jest bardzo stary – pochodzi jeszcze ze starotestamentowej Księgi Wyjścia. Tam mowa jest o przejściu przez Egipt Anioła Śmierci, który zabijał pierworodnych, omijając domy oznaczone krwią baranka. Stąd wziął się wśród Żydów zwyczaj znakowania wejść do swoich namiotów, co miało być symbolem tego, że Jahwe jest wśród nich. Zwyczaj ten zaadaptowany został także i przez chrześcijan. Po powrocie do domu nad drzwiami gospodarz kreśli znaki K+M+B. Mają one strzec domostwo od wszelkiego zła przez cały rok. Poświęconą kredą zataczano też krąg, by szatan nie miał do człowieka dostępu.

W dawnej Polsce dzień Trzech Króli był ostatnim spośród dwunastu szczodrych dni i wieczorów, a więc był dniem różnych poczęstunków, odwiedzin, oraz dawania sobie nawzajem drobnych darów. Do domów również przychodzili kolędnicy, chłopcy przebrani za Trzech Króli, w złotych lub zrobionych z tektury koronach, a czasem nawet ubrani byli w szaty liturgiczne lub w stare kapy i ornaty, wypożyczone z zakrystii kościelnej. Oczywiście kolędnicy składali gospodarzom życzenia i wypraszali datki. Na pamiątkę cennych darów mirry, kadzidła i złota, królowie polscy w dniu ich święta obdarowywali swoich dworzan za ich dobre sprawowanie, a czeladź dworska dostawała prezenty. Podarkami wymieniali się nawet krewni z zamożnych rodzin, a we wszystkich domach, i na wsi, i w mieście, rozdawano dzieciom czerwone jabłka oraz orzechy, które miały dzieciom zapewnić mocne zęby i rumieńce zdrowia. Oczywiście także w tym dniu nigdy nie żałowano nikomu jedzenia i jałmużny. Ciekawostką jest również to, że przede wszystkim w miastach i także na szlacheckich dworach, w wieczór Trzech Króli, ludzie bawili się w wybory króla migdałowego. Ta zabawa była bardzo popularna w we Francji i Anglii, i z czasem pojawiła się u nas w Polsce. Zabawa taka przebiegała w następujący sposób: przy wyborze króla migdałowego potrzebne były ciasta czyli pierniki lub słodkie rożki. W jednym z tych ciast ukrywano migdał, a osoba, która ten migdał znalazła, zostawała królem migdałowym. Również w ten sam sposób odbywał się wybór królowej migdałowej. Oczywiście para królewska zajmowała sobie honorowe miejsce przy stole i musiała zabawiać gości. Taka zabawa w króla migdałowego czasem jeszcze odbywa się w domach, w których są dzieci. A obecnie święto Trzech Króli to przede wszystkim uroczystość kościelna i do dzisiaj Mirra, kadzidło, złoto i kreda poświęcane są w polskich kościołach w dniu Trzech Króli.

Co to jest mirra? Mirra to żywica drzewa Commiphora abyssinica, używana do balsamowania. Mirra służyła także do wyrobu kadzideł i pachnideł. Symbolizuje wypełnienie proroctw mesjańskich, złoto – godności królewskiej, kadzidło natomiast – godności kapłańskiej.

Co się działo z Magami, kiedy już pokłonili się nowo narodzonemu Królowi? Ewangelista podaje tylko to, iż powrócili do swojego kraju. Tradycja z kolei przekazuje nam więcej: mieli oni później przyjąć chrzest z rąk któregoś z Apostołów, a nawet zostać biskupami i ponieść śmierć męczeńską.
Z przypomnienia chrztu wywodzi się zwyczaj błogosławienia wody, a ze wspomnienia o Mędrcach z darami bierze się tradycja święcenia kadzidła i kredy. Kadzidłem okadza się następnie mieszkanie, a kredą na drzwiach wypisuje się litery K+M+B – znak ochrony, błogosławieństwa oraz przynależności do kościoła katolickiego.

Symbolem odwiedzin trzech króli u Jezusa Chrystusa jest doroczna kolęda – pobłogosławienie domu i członków rodziny przez księdza.

Trzej Królowie są patronami Kolonii, podróżujących i pielgrzymów, kuśnierzy i producentów kart do gry; bronią przed niepogodą, wzywani są podczas padaczki.

W Polsce Święto Trzech Króli do 1960 roku było obchodzone jako dzień wolny od pracy. Dopiero w listopadzie 1960 roku pod rządami Władysława Gomułki zostało zniesione. Święto Trzech Króli jest dniem wolnym od pracy w dziesięciu krajach europejskich m.in. w Niemczech, Grecji, Włoszech, Hiszpanii. Świętują tak nie tylko kraje, które uważa się za rzymskokatolickie, ale także takie kraje jak Finlandia czy Szwecja, gdzie dominują wyznawcy innych wyznań chrześcijańskich.

W cerkwi prawosławnej Objawienie Pańskie świętuje się jako Epifanię lub święto Jordanu, jedno z 12 głównych świąt.

Dzisiaj, 6 stycznia 2012 roku, świat prawosławny świętuje Wigilię Bożego Narodzenia, według obowiązującego kalendarza gregoriańskiego.

Dodano:
  • Żywe Lekcje

    Przeżyj lekcję historii inną, niż wszystkie!

  • Polecamy

  • Gniew Husarii

  • Husaria sarmacja i ich czasy

  • Sarmatów Portret Własny

    Sarmatów Portret Własny
  • Chorągwie husarskie i jazdy dawnej obecnie

    Chorągwie
  • Husaria

    The video cannot be shown at the moment. Please try again later.

  • Odwiedziny